Bir aile kolu doğuya ayrıldı
Kocalak, baba tarafından dede ise 1815’te Barçın’dan doğuya geçen kişi olabilir. Batıda başka akraba kolları kalmış olabilir.
✦ Bir ailenin geçmişe uzanan yolculuğu
Bir defter.
Birçok iz.
Henüz bitmemiş
bir hikâye.
Ahmet’ten Dudaklı Mehmet Ağa’ya; aile hatıralarından eski nüfus ve Osmanlı kayıtlarına. Ne biliyorduk, ne öğrendik, şimdi neyi sınayacağız?
BAŞLANGIÇ BELGESİ17 Nisan 1985
Yıllar boyunca toplanan aile hatıraları,
bu araştırmanın başlangıç çizgisi.
Hatıra → kaynak → hipotez → sınamaAşağı doğru keşfet ↓
01 / ARAŞTIRMANIN YOLCULUĞU
Başlangıçtan bugüne,
adım adım.
Her aşamada yeni bir şey öğrendik. Bazen yeni bir kaynak bulduk; bazen önceki yorumumuzu düzelterek daha iyi bir soruya ulaştık.
113ilk derlemedeki dosyabağımsız belge sayısı değildir
382çalışma ağacında kişi kaydıdoğrulanmış ata sayısı değildir
14düzeltilen ebeveyn yerleştirmesikaynak metnin denetimiyle
02 / BİR BİLGİYE NASIL BAKIYORUZ?
Her izin
bir ağırlığı var.
“Kaynakta yazıyor”, “aynı kişi olabilir” ve “soy bağı kuruldu” farklı sonuçlardır. Bu sunumda hiçbir aile kaynağı veya dış kayıt yanılmaz kabul edilmiyor.
Bir bilginin üç kopyası, üç tanık etmez.
Aile kitabı → Word aktarımı → dijital ağaç, aynı anlatımın farklı biçimleri olabilir. Yalgın’ın EPUB ve PDF’si de aynı eserin iki biçimidir.
03 / HİKÂYENİN KİŞİLERİ
İsimlerin arasında
kayıp kuşaklar var.
Aşağıdaki şema araştırmanın ana kollarını gösterir. Bağlar aile kitabının anlatımıdır; bütününün bağımsız nüfus kayıtlarıyla doğrulandığı söylenmiyor.
Kitapçıkta açık ilişkiKuşak / kimlik açık
Kişi kartlarına dokunarak dayanaklarını ve açık sorusunu görebilirsiniz.
Öne çıkan kişiler
Adlar, lakaplar ve açık sorular04 / EN GÜÇLÜ DIŞ KİŞİ İZİ
Dudaklı Mehmet Ağa.
İki kayıtta bir karşılaşma.
Aile kitapçığındaki kişiyi, Yalgın’ın 1928’de ziyaret ettiği oba ağasıyla eşleştirmek araştırmanın en güçlü çalışma bağlantısı.
AİLE KİTAPÇIĞI / 1985
↔Güçlü eşleştirmeDört özelliğin
Dört özelliğin
birlikte örtüşmesi
- Ad ve Dudaklı lakabı
- Keşşaflı oba çevresi
- Soğanlı–Cumayalık coğrafyası
- Dört eş bilgisi
YALGIN SAHA KAYDI / 1928
AÇIK KARŞI AYRINTI
Çocuk sayıları tam örtüşmüyor.
Kitapçığın listesi ile Yalgın’ın sayımı farklı. Bu farkı saklamak yerine aynı kişi varsayımının sınamasına ekledik.
Kitapçık listesi12 erkek / 5 kız
Yalgın sayımı10 erkek / 8 kız
Doğum yılı da açık: 1963’teki 110+ yaş anlatısı, eski 1875 tahminiyle uyuşmuyor. Her iki bilgiyi aynı anda kesin kabul etmiyoruz.
05 / COĞRAFYA VE GÖÇ
Toroslarda
birbirine açılan yollar.
Yayla, kışlak ve idari bağlılık aynı şey değildir. Harita, kaynaklarda görülen yerleri ve aralarındaki araştırma senaryolarını gösterir.
ARAŞTIRMA COĞRAFYASI şematik / ölçekli değil
Kaynakta anlatılan grup hareketiAile bağlantısı / yol hipotezi
Yayla düzeni değişti
“Buraya geldi” sözü, yeni bir yaylak döngüsünü anlatıyor olabilir. Kışlak veya köy yerleşmesinin tarihi aynı olmak zorunda değil.
Dede veya hatıra farklı
Anne tarafındaki dede, başka kuşak, tarih yanılması veya iki kolun birleşmiş hikâyesi. Bunları sınayacak kayıtlar aranıyor.
06 / 1832’DEKİ RAKİP ADAYLAR
Dört Osman.
Henüz seçilmemiş bir aile.
Artık yalnız bir ad aramıyoruz. Aynı yaş, baba, kardeş ve çocuk grubunun sonraki kayıtta devamını arıyoruz. Adaylara kimlik yüzdesi vermiyoruz.
Bir sonraki eşik: Hasan’ın oğlu Mehmet.
Baba Osman, kardeşler, yer ve yaş aynı kayıt devamında örtüşürse aday daralır. 1844’te Hasanlar yaklaşık 12–16 yaşında olabilir; o tarihte Mehmet’in yokluğu daha sonra doğmasını çürütmez. Bu yaşlar hesabın öngörüsü, bulunan doğum kaydı değildir.
Alata tekrar açık aday. Eksik kitapçık ihtimali, ek kardeşleri tolere edebilir. Bu, yeni olumlu kişi kanıtı değildir.
Karakütük baba okuması koşullu. Aliçan adı, kardeş zamirinin referansından çıkarılıyor; asıl satır denetimi gerekiyor.
07 / KİŞİDEN TOPLULUĞA
Geçmiş genişledi.
Soy zinciri aynı hızda değil.
1714’e kadar bir topluluk adının izini sürmek ile aile soyunu1714’e bağlamak farklı işlerdir. İlerlemeyi bu ayrımla okumak gerekiyor.
1714
Yayımlanmış hüküm atfıKeşşaf oğlu
Yardım etmesi istenen topluluklar arasında anılıyor. Somut hedef: Mühimme 120, s.181–182, hüküm 731.
Asıl hüküm henüz açılmadı; Ahmet, Memili veya aileye ait bir baba zinciri yok.
1854
Arşiv yazışmasıHadim ↔ Sedre
Keşşaflı, Ali Efendi ve İsbatlı için vergi ve askerlik yazışmaları. Yazlık–kışlık coğrafya somutlaşıyor.
70–80 hane toplamı üç gruba ait. İdari şikâyet ve karşı beyanlar birlikte okunmalı.
Henüz geçilmeyen eşik
Eski belgede aynı baba–oğul veya kardeş kümesi.
Bir hane bağlantısı kurulduğunda daha eski topluluk kayıtları, bu ailenin hikâyesini gerçekten taşıyabilir.
KAYNAKLARIN ZAMAN ÇİZGİSİ
Bunlar belge ve olay tarihleridir; şemadaki kişilerin doğum yılları değildir.
08 / YANLIŞLAMAK DA İLERLEME
Bazı yollar açıldı.
Bazı yorumlar değişti.
Güzel bir hikâyeyi korumak için kaynakları zorlamıyoruz. Karşı ayrıntılar ve eksik bilgiler, hangi soruyu soracağımızı belirliyor.
AİLE HATIRASI OLARAK KORUNAN
Kayı, Orta Asya ve kurucu soy anlatıları
Kitapçıkta bu uzak köken anlatıları var. Araştırmada kişiden kişiye bir belge zinciri kurulmadı. Şimdilik köken geleneği olarak korunuyor; doğrulanmış kişisel soy diye sunulmuyor.
YENİ İZLER /15–16. ARAŞTIRMA TURU
Osman’ın yanına
Ahmed adı eklendi.
Bir alacak kaydının tam yayımlanmış metni, artık kardeş çiftini takip etmemizi sağlıyor. Aile kimliği henüz açık.
ÇAVUŞLU /1825
Memiş oğlu Osman
72 kuruş alacağın sahibi
küçük kardeşi→
AÇIK KARDEŞLİK
Ahmed
Alacağı teslim alan
İki tanık, bir köy
Hasan Koca ve Molla Musa, Köle Musa’dan. Tanık olmaları akraba olduklarını göstermez.
Memili oğlu Ali10
Kitapçıktaki Ali–Sultan kolu için yeni bir sınama. Kızını veya askerlik hikâyesini bağlayan kayıt henüz yok.
40 yılı aşan fark
Ahmed50, Osman ve Ali10’u tek babanın çocukları sayarsak uzun bir doğum aralığı gerekiyor. Üç iz ayrı korunuyor.
Kocalak Osman=1815’te göçen dede hipotezi sürüyor.1825 yolculuğunun aynı göç olduğu gösterilmedi. Tez transkripsiyonu okundu; Osmanlıca asıl henüz denetlenmedi.
09 / KANIT VE HİPOTEZ DEFTERİ
Ne biliyoruz?
Neyi hâlâ sınıyoruz?
Bir kartı açın: bulguyu, nedenini, sınırını ve kaynak sayfasını birlikte görün. Filtreler bir açıklamanın bugünkü durumunu gösterir.
Bu aramayla eşleşen bulgu yok. Daha kısa bir ad veya başka filtre deneyin.
10 / HİKÂYENİN DEVAMI
Daha eskiye gitmek için
önce doğru haneyi bulmak.
Yakın dönem nüfus kayıtlarını aile tamamlayabilir. Araştırmanın ana emeği geçmişteki kişi zincirine ve1815’teki hareketin açıklanmasına ayrılıyor.
✦
Bugünkü dürüst sonuç
Dudaklı için güçlü bir dış eşleştirme, Osman–Hasan için gerçek aday grupları ve daha eski topluluk kayıtlarına somut erişim yolları var. Kişisel soy henüz 1815’in öncesine belgelerle bağlanmış değil.
Bir sonraki belge ana senaryoyu güçlendirebilir, değiştirebilir veya başka bir kola yöneltebilir.
11 / KAYNAK MASASI
Hikâyenin ardındaki
sayfalar.
Her kartta kaynağın türü, sayfa adresi ve sınırı var. Görseller okuma kopyalarıdır; orijinaller araştırma arşivinde korunuyor.
Eşleşen kaynak yok.
Bu sunum, araştırmanın 14 Ekim 2026 tarihli fotoğrafıdır.
Yeni bir belge geldiğinde adaylar ve sınıflandırmalar değişebilir. Telefon ve ikamet adresleri, yaşayan kişilerle ilgili iletişim ayrıntıları sunuma taşınmadı.